ပထမြမန္မာၸိုင္ငံေတာ္

            ၼမိၯႄြပၸိုင္ငံမ်ား တည္ေထာင္ြခင္းမွ တစ္ဆင့္တက္၍ လက္နက္ၸိုင္ငံေတာ္ၻကီးကို တည္ေထာင္ၸိုင္ခဲ့သည္။ ပုဂံေနြပည္ေတာ္ကို ဗဟိုြပၯ၍ အေနာက္ရထာ မင္းတည္ ေထာင္ခဲ့ေသာ ပထမြမန္မာၸိုင္ငံေတာ္ၻကီးသည္ ၸွစ္ေပၭင္း သံုးရာနီးပၭး တည္တံ့ခဲ့ၼပီး စီးပဴားေရး၊ လူမှေရး၊ စီမံခန္ႃခဴဲေရး၊ ကာကဴယ္ ေရးၸွင့္ ယဥ္ေက်းမှတိုႃ၌ အင္အား ေေတာင့္တင္း ခိုင္မာခဲ့သည္။

                အေနာ္ရထာမင္းသည္ ြမန္မာတိုႃ၏ ပိုင္နက္ကို စတင္ တိုးခ်ဲႄသူြဖစ္သည္။ အေနာ္ရထာမင္းသည္ ၎၏ျသဇာ အာဏာပ်ံႄၸွံႃရာေဒသမ်ားတဴင္ ၎အမည္ပၭေသာ အုတ္ခဴက္ဘုရားမ်ား ဌာပနာ၍ ဘုရားမ်ား တည္ထားေလ့ႆွိသည္။ အေနာ္ရထာမင္း၏ အနိႆုဒၭ အမည္ပၭေသာ အုတ္ခဴက္ဘုရားမ်ားကို ေြမာက္ဘက္အက်ဆံုး ေႆဴလီြမစ္အနီး တဴင္ ေတဴႄႆွိရၼပီး ေတာင္ဘက္အက်ဆံုး တဴံႄေတးတဴင္ ေတဴႄႆွီရသည္။

                အေနာ္ရထာမင္း လက္ထက္တဴင္ ပုဂံၸိုင္ငံသား တိုင္းရင္းသား ေပၭင္းစံုတိုႃသည္ စည္းလံုးညီႈဴတ္စဴာြဖင့္ တိုင္ြပည္ တည္တံ့ ခိုင္ၼမဲမှ၊ အင္အား ေတာင့္တင္းမှတိုႃကို အစဴမ္းကုန္ ၻကိၯးစားခဲ့သည္။ အေနာ္ရထာ၏ ဦးေဆာင္ မှြဖင့္ စစ္ေရး၊ ကာကဴယ္ေရး၊ စီးပဴားေရးတိုႃအြပင္ ဗုဒၥသာသနာ ယဥ္ေက်း မှအၸု ပညာမ်ားကိုလည္း ြပၯစုပ်ိၯးေထာင္ခဲ့သည္။

                ပုဂံ၏ စီးပဴားေရး အေြခခံမွာ လယ္ယာ စိုက္ပ်ိၯးမှြဖစ္သည္။ အေနာ္ရထာမင္း သည္ စီးပဴားေရ ဖဴံႄၼဖိၯးမှဆိုင္ရာ လုပ္ငန္းမ်ားကို ထိေရာက္စဴာ အားေပးလုပ္ေဆာင္ ခဲ့သည္။ အေနာ္ရထာ မင္းလက္ထက္တဴင္ စိုက္ပ်ိၯးေရးကို အေထာက္အကူ ြဖစ္ေစရန္ ရည္ႆဴယ္၍ ကင္းတားဆည္၊ ငၸိုင္းသင္ဆည္၊ ေြပာင္းြပာ ဆည္၊ ကူမည္းဆည္၊ ၸဴားတက္ဆည္၊ ကဴမ္းေဆးဆည္၊ ကူေတာ္ဆည္ မ်ားကို တည္ေဆာက္ေပးခဲ့သည္။

                ၸိုင္ငံေတာ္၏ ကာကဴယ္ေရးၸွင့္ စပ္လၿဥ္း၍လည္း တစ္ြပည္လံုးတဴင္ သိန္းြပၯ၊ ေသာင္းြပၯ၊ ေထာင္ြပၯ၊ ႆွစ္ရာြပၯ၊ ေလးရာြပၯ၊ သံုးရာြပၯ၊ ၸွစ္ရာြပၯ၊ တစ္ရာြပၯ၊ ႆွစ္ဆယ္ြပၯ၊ သံုးဆယ္ြပၯ၊ ၸွစ္ဆယ္ြပၯ စေသာၼမိၯႄမ်ားကို တည္ေထာင္ခဲ့သည္။ တိုင္းြပည္၌ စစ္ေရး၊ ကာကဴယ္ေရး ကိစၞရပ္မ်ားကို ေပၮေပၭက္ခဲ့လၿင္ ယင္းၼမိၯႄမ်ားမွ ခဴဲစုက်သတ္မွတ္ ထားသည့္အတိုင္း လက္နက္ကိုင္မ်ားကို ေပးပိုႃရသည္။ ထိုႃအြပင္ ေအဒီ ၁၀၆၀ ခန္ႃတဴင္ နန္းေက်ာင္ၸွင့္ အြခားြပည္ပအၸၢရာယ္မ်ားကို ကာကဴယ္စိမ့္ ေသာငွာ ခံတပ္ၼမိၯႄေပၭင္း ၄၃ ၼမိၯႄကို တည္ေထာင္ခဲ့သည္။ ယင္းကဲ့သုိႃ ကာကဴယ္ေရး၊ စစ္ေရးတိုႃအတဴက္ လိုအပ္ေသာ ြပင္ဆင္မှမ်ားကို ြပင္ဆင္ၻကိၯးပမ္း ခဲ့သြဖင့္ ပုဂံၸိုင္ငံ၏ အေြခခံအုတ္ြမစ္မွာ ခိုင္ခံခဲ့ြခင္းြဖစ္သည္။

                အေနာ္ရထာမင္းလက္ထက္တဴင္ ေထရ၀ၭဒ ဗုဒၥသာသနာ စည္ပင္တိုးတက္ ေအာင္ၻကိၯးပမ္းေဆာင္ႆဴက္ခဲ့သည္။ ထိုမင္းလက္ထက္တဴင္ သထံုမွ ေရာက္ႆွိ လာေသာ ႆွင္အရဟံ အစႆွိသည့္ ရဟန္းေတာ္မ်ားၸွင့္ ပိဋကတ္ေတာ္မ်ားၸွင့္ ေက်းဇူးေျကာင့္ ယေနႃအထိ ြမန္မာၸိုင္ငံအၸွံႃ၌ ေထရ၀ၭဒဗုဒၥ သာသနာႆွင္သန္ြပန္ႃပဴား ထဴန္းကားလ်က္ႆွိသည္။

အေနာ္ရထာလက္ထက္ ၻကိၯးပမ္းတည္ေဆာက္ခဲ့ေသာ ပုဂံၸိုင္ငံသည္ ေစာလူးမင္း၏ အရည္အခ်င္း ညံ့ဖ်င္းမှ ေျကာင့္ ယိမ္းယိုင္ခဲ့ရသည္။ သိုႃရာတဴင္ ေစာလူးကို ဆက္ခံေသာ က်န္စစ္သား လက္ထက္တဴင္ စစ္ေရးြဖင့္ ထိန္းသိမ္း ကာကဴယ္ေပးခဲ့သည္။ ထိုမွမက ၸိုင္ငံေရးအား ြဖင့္ အမ်ိၯးသားစည္းလံုး ညီႈဴတ္ေရး ကို ပိုမိုခိုင္ၼမဲေအာင္ ေဆာင္ႆဴက္ ေပးခဲ့သည္။

                က်န္စစ္မင္း လက္ထက္၌ ၸိုင္ငံေတာ္တည္ေဆာက္ေရး လုပ္ငန္းမ်ားတဴင္ မဴန္ပညာႆွင္မ်ားကို အသံုးြပၯခဲ့သည္။ သာသနိက အေဆာက္အအံုမ်ား ေဆာက္ရာ၌ မဴန္ပံုစံ ဂူဘုရားမ်ား တည္ေဆာက္ခဲ့သည္။ မွတ္တမ္းေမာ္ကဴန္း ထိုးရာ၌ မဴန္စာေပကို သံုးစဴဲခဲ့သည္။ ၎၏ နန္းတည္ ေက်ာက္စာကိုပင္ မဴန္ဘာသာြဖင့္ ေရးထိုးခဲ့သည္။ မဴန္တိုႃ ေဒသႆွိ ဘုရားေဟာင္း မ်ားကိုလည္း ြပၯြပင္ခဲ့သည္။ မိမိ၏ သမီးေတာ္ကို မဴန္မင္းသားတစ္ပၭးၸွင့္ လက္ဆက္ေပးြခင္း အားြဖင့္ မဴန္ြမန္မာစည္းလံုးမှကို တိုးြမဨင့္ ေဆာင္ႆဴက္ခဲ့သည္။ ဗုဒၥဂၭယာသိုႃ ကိုယ္စားလွယ္ အဖဴဲႄတစ္ဖဴဲႄ ေစလႅတ္၍သာသနိက အေဆာက္အအံုမ်ား ေဆာက္လုပ္လွၰဒၭန္းေစခဲ့သည္။ က်န္စစ္မင္း လက္ထက္တဴင္ အမ်ိၯးသား စည္းလံုး ညီႈဴတ္မှႆွိ၍ ၼငိမ္းခ်မ္း သာယာေသာေျကာင့္ တိုင္းသူြပည္သားတိုႃ ႆႅင္လန္း၀မ္းေြမာက္ျကသည္။

                က်န္စစ္သားမင္းလက္ထက္ လူထုအေပၮထားႆွိေသာ သေဘာထားကို ေခတ္ၼပိၯင္ ေက်ာက္စာမ်ားတဴင္ ေတဴႄႆွိရသည္။ က်န္စစ္သားမင္းသည္ ပုဂံၼမိၯႄ အေႆွႄ ေတာင္ဘက္ ၈ မိုင္ခန္ႃအကဴာ တူႆဴင္းေတာင္ေြခႆွိ ြမကန္ကိုတူးေဖာ္ ခဲ့သည္။ က်န္စစ္သားသည္ ြမကန္ကို တူးၼပီးလၿင္ ကန္ေပၭင္ကန္ႆိုးေပၮတဴင္ ေလးမ်က္ၸွာႆွိ မဴန္ေက်ာက္စာတိုင္ကို မွန္နန္းရာဇ၀င္တိုႃ၌ ေဖာ္ြပထားသကဲ့သိုႃ ၼမိၯႄ၏အဆင့္ တန္ဆာလည္းြဖစ္ေစ၊ သတၢ၀ၭတိုႃ ေသာက္ေရသံုးေရ လည္းရေစ၊ လယ္ယာလည္း တိုးတက္ ခ်ဲႄထဴင္စိုက္ပ်ိၯးၸိုင္ေစဟု ရည္ႆဴယ္ေသာေျကာင့္ ြဖစ္သည္။

                က်န္စစ္သားမင္းၻကီး၏ လူထုအေပၮထားႆွိေသာ ေစတနာ၊ သေဘာထားၸွင့္ စပ္လ်ဥ္း၍ ထိုမင္းလက္ထက္ ေရးထိုးေသာ အမိန္ေတာ္ြပန္တမ္းတဴင္

                ..... “ထိုအႆွင္ သိရိၻတိဘုသ၀နာဒိတ်ဓမၳရာဇမင္းသည္ လူအေပၭင္းတိုႃအား လက္ယာလက္ြဖင့္ ထမင္းမံုႃစာဘဴယ္ရာကို ေပးလတံ့။ လက္၀ဲလက္ြဖင့္ အ၀တ္အစား ကိရိယာတိုႃကို ေပးလတံ့။ အလံုးစံုေသာ လူအေပၭင္းတိုႃကို မိခင္၏ ရင္ၸွိက္တည္ ေနေသာသားကဲ့သိုႃ ထိုအႆွင္ သီရိၻတိဘု၀နာဒိတ်ဏမၳရာဇမင္းသည္ အက်ိၯးစီးပဴားြဖင့္ ေစာင့္ေႆွာက္ေပးအံ့။”

                ဟူ၍ေဖာ္ြပထားသည္။ က်န္စစ္သားမင္းလက္ထက္တဴင္ မိုးအၻကိမ္တစ္ရာ ၸွစ္ဆယ္ႆဴာပံု၊ အလံုးစံုေသာ ကာလတဴင္ စပၭးြဖင့္ ြပည့္စံုပံုတိုႃကိုလည္း ထိုမင္း ထုတ္ြပန္ေသာ အမိန္ႃေတာ္တဴင္ပင္ ေဖာ္ြပခဲ့သည္။

                အေနာ္ရထာမင္းၸွင့္ ၎ကို ဆက္ခံေသာ မင္းမ်ား၏ ၻကိၯးပမ္းမှြဖင့္ ြမန္မာတိုႃ၏ ျသဇာပ်ံႄၸွံႃရာေဒသသည္ ေြမာက္ဘက္တဴင္ ေကာင္စင္ၸွင့္ ေတာင္ဘက္တဴင္ ထား၀ယ္ အထိ က်ယ္၀န္းသည့္ ၸိုင္ငံေတာ္ အြဖစ္သိုႃ ေရာက္ႆွိလာသည္။ ေအဒီ ၁၂ရာစုသုိႃ ေရာက္ေသာ အခၭ ပုဂံမင္းမ်ား၏ ပိုင္နက္သည္ အက်ယ္ြပန္ႃဆံုးြဖစ္လာ သည္။ နရပတိစည္သ မင္းလက္ထက္ ေရးထိုးေသာ ဓမၳရာဇိက ေက်ာက္စာ (ေအဒီ ၁၁၉၆) အရ ြမန္မာ့ပိုင္နက္သည္ ေြမာက္တဴင္ တေကာင္း ၸွင့္ငေဆာင္ခ်မ္း၊ ေတာင္ဘက္တဴင္ သလင္ေျက၊ အေနာက္တဴင္ မစၞဂီရိ ၸွင့္အေႆွႄတဴင္ သံလဴင္ြမစ္ အထိက်ယ္၀န္းေျကာင္း သိရသည္။ ပုဂံေခတ္ အင္အား အၻကီးမားဆံုးအခ်ိန္ ြမန္မာၸိုင္ငံ၏ ေတာင္ဘက္အထိ က်ယ္၀န္းေျကာင္း သိရသည္။ ပုဂံေခတ္ အင္အားၻကီးမားဆံုး အခ်ိန္ ြမန္မာၸိုင္ငံ၏ ေတာင္ဘက္ နယ္နိမိတ္သည္ မေလးကႀန္းဆဴယ္ ေြမာက္ပိုင္းႆွိ ကရာကႀန္းဆက္ ေဒသ၏အေနာက္ ဘက္ကမ္း ေြခအထိြဖစ္သည္။ ထိုေဒသသည္ တႆုတ္ၸွင့္ အိိၸၢိယ ကုန္သဴယ္ လမ္းေျကာင္း၏ အဓိကက်ေသာ ေနရာတစ္ခုြဖစ္သည္။ ၎ဤကဲ့သိုႃ ပထမြမန္မာ ၸိုင္ငံေတာ္ၻကီး ြဖစ္လာေအာင္ ထူေထာင္ၸိုင္ြခင္းသည္ ၸိုင္ငံအတဴင္ စည္းလံုးမှေျကာင့္ ြဖစ္သည္။ ပုဂံေခတ္ ြမန္မာၸိုင္ငံသည္ ယဥ္ေက်းမှ အၸုပညာ လက္ရာမ်ား အရလည္းေကာင္း ြမန္မာစာေပ တိုးတက္မှ၌ လည္းေကာင္း၊ စည္းလံုး အင္အား၌ လည္းေကာင္း ထိုစဥ္က အေႆွႄေတာင္အာႆွတဴင္ အင္အား အၻကီးမာဆံုးၸွင့္ ယဥ္ေက်း မှ အတိုးတက္ ဆံုးၸိုင္ငံြဖစ္သည္ဟုဆိုၸိုင္သည္။

ဒုတိယြမန္မာၸိုင္ငံေတာ္

            ပုဂံဧကရာဇ္ၸိုင္ငံ ၼပိၯကဴဲၼပီးေနာက္ အေႆွႄေတာင္အာႆွတဴင္ စစ္အင္အား အၻကီးဆံုး ြဖစ္ေသာ ဒုတိယ ြမန္မာၸိုင္ငံေတာ္ကို ေတာင္ငူေခတ္၊ ဘုရင္ေနာင္ လက္ထက္တဴင္ တည္ေထာင္ၸိုင္ခဲ့ြပန္သည္။ ဘုရင့္ေနာင္သည္ ြမန္မာၸိုင္ငံ တစ္၀န္းလံုးကို သိမ္းသဴင္းၼပီးေနာက္ အေနာက္ေြမာက္ ဘက္တဴင္ မဏိပူရ ကသည္း တိုႃကို သိမ္းသဴင္းသည္။ ထိုႃအြပင္ ယိုးယယား ၸိုင္ငံေြမာက္ပိုင္း ဇင္းမယ္နယ္မွ အေႆွႄ မဲေခၭင္အထိ သိမ္းသဴင္းခဲ့သည္။ ယုဒၭယကို လက္ ေအာက္ခံအြဖစ္ သိမ္းသဴင္းၼပီး ေသာအခၭ ဘုရင့္ေနာင္၏ စစ္အင္အားသည္ အေႆွႄေတာင္ အာႆွတဴင္ အင္အား အၻကီးဆံုး ြဖစ္လာသည္။

                တနသၳာရီကမ္းႆိုးတန္းၸွင့္ မေလးကႀန္းဆဴယ္ ေြမာက္ပိုင္း အေနာက္ဘက္ကမ္း ေဒသမ်ားမွ ကုန္သေဘၳာမ်ား၊ ကုန္သည္မ်ား အမ်ားအြပား လာေရာက္ျကသြဖင့္ ဘုရင့္ေနာင္၏ ကေမၪာဇသာဒီနန္းေတာ္ၻကီး၏ ခမ္းနားပံု၊ ခ်မ္းသာၽကယ္၀ပံု၊ အင္အား ၻကီးမားပံုတိုႃကို ၸိုင္ငံြခားသားတိုႃက မွတ္တမ္းတင္ၸိုင္ခဲ့ျကသည္။

                ဘုရင္ေနာင္ လက္ထက္တဴင္လည္း ေထရ၀ၭဒ ဗုဒၭသာသနာ ြပန္ႃပဴားတိုးတက္ ေရး အတဴက္ ၻကိၯးပမ္းခ့ဲသည္။  လမ္းပန္းဆက္သဴယ္ေရး ခက္ခဲ့ေသာ ေဒသမ်ားတဴင္ ေစတီတည္ြခင္း၊ ၀တုကံမိုးေြမလွၰြခင္း၊ ေက်ာင္းေဆာက္ြခင္း၊ အရိယာသံဃာတိုႃကို သီတင္းသံုးေစ၍ ပိဋကတ္ေတာ္မ်ား ထားြခင္းစသည္တိုႃကို ြပၯလုပ္ေျကာင္း ရာဇ၀င္ၻကီး မ်ားတဴင္ ဆိုေလသည္။

တတိယြမန္မာၸိုင္ငံေတာ္

            ပုဂံေခတ္ ြမန္မာၸိုင္ငံေတာ္၏ တန္ခိုး အႆွိန္အ၀ၭ ၻကီးမားမှၸွင့္ ဘုရင့္ေနာင္ေခတ္ ၸိုင္ငံေတာ္၏ အင္အားၻကီးမားမှတိုႃကို ေက်ာ္လဴန္ေအာင္ ကုန္းေဘာင္ေခတ္တဴင္ အေလာင္းမင္းတရားၸွင့္ သားေတာ္ ဆင္ြဖၰႆွင္တိုႃက ေဆာင္ႆဴက္ၸိုင္ခဲ့သည္။ အေလာင္းမင္းတရားသည္ ြမန္မာၸိုင္ငံတစ္၀န္းလံုးကို သိမ္းယူၼပီးေနာက္ တတိယ ြမန္မာၸိုင္ငံကို တည္ေထာင္ခဲ့သည္။

                အေလာင္မင္းတရားသည္ ေအာက္ြမန္မာၸိုင္ငံကို သိမ္းပိုက္ၼပီးေနာက္ မဏိပူရ ကို သိမ္းသည္။ အေလာင္းမင္းတရားသည္ ၁၇၅၂ခုၸွစ္မွ ၁၇၅၈ခုၸွစ္ အထိ စည္းလံုးေရး စစ္ပဴဲမ်ား ဆင္ၸဴဲခဲ့သည္။ တနသၳာရီ ကမ္းႆိုးတန္းႆွိ ဆိပ္ကမ္းမ်ားကို သိမ္းယူ ခဲ့သည္။ ဟိုင္းၻကီးကႀန္းတဴင္ အေြခခ်ရန္ ၻကံစည္ေသာ ၼဗိတိသၿတိုႃ၏ အၸၢရာယ္ ကိုေခ်မှန္းခဲ့သည္။ အေလာင္းမင္းတရားကို ဆက္ခံေသာ သားေတာ္မ်ားအနက္ ဆင္ြဖၰႆွင္မင္း (၁၇၆၃-၇၆)ၸွင့္ ဗဒံုမင္း (၁၇၈၂-၁၈၁၉)တိုႃသည္ အရည္အေသဴး အထက္ြမက္ဆံုးြဖစ္ျကသည္။ ဆင္ြဖၰႆွင္ လက္ထက္တဴင္ မန္ခ်ၰးတိုႃ၏ က်ၰးေက်ာ္ တိုက္ခိုက္မှ ေပၮေပၭက္လာခဲ့ရာ လဴတ္လပ္ေရးကို ြမတ္ၸိုးေသာ ြမန္မာတိုႃ သည္ မန္ခ်ၰးတိုႃ၏ ေလးၻကိမ္တိုင္တိုင္ က်ၰးေက်ာ္ တိုက္ခိုက္မှကို ေအာင္ြမင္ စဴာ တဴန္းလွန္ၸိုင္ခဲ့သည္။

                ြမန္မာတိုႃဘက္မွ ဦးေဆာင္မှေကာင္းြခင္း၊ တိုင္းရင္းသားမ်ား စည္းလံုး ညီႈဴတ္ြခင္း၊ ြမန္မာတပ္မွၰးစစ္ကဲတိုႃ၏ စစ္ေရးနည္းဗ်ၰဟာ အဆင့္အတန္း ြမင့္မားြခင္း၊ ရဲစဴမ္းသတၢိႆွိြခင္း၊ ၻကီးျကပ္ကဴပ္ကဲမှ ေကာင္းမဴန္ြခင္း၊ စစ္သည္ ရဲမက္ တိုႃက စဴန္ႃလႅတ္စဴန္ႃစား၍ ၸိုင္ငံေတာ္ကို ကာကဴယ္တိုက္ခိုက္ၸိုင္ြခင္း တိုႃေျကာင့္ လည္း အင္အားၻကီးမားေသာ မန္ခ်ၰးစစ္သည္တိုႃ၏ အၸၢရာယ္ကို တဴန္းလွန္ ၸိုင္ခဲ့ြခင္းြဖစ္သည္။

                အရည္အေသဴးၸွင့္ ြပည့္စံုေသာ ဗဒံုမင္း (၁၇၈၂-၁၈၁၉)လက္ထက္တဴင္လည္း ၸိုင္ငံေတာ္အင္အား တိုးတက္စည္းပင္ခဲ့သည္။ ဗဒံုမင္းသည္ တစ္ကဴဲတစ္ြပား ြဖစ္ေနေသာ ရခိုင္ေဒသကို သိမ္းသဴင္းၸိုင္ခဲ့သည္။ အာသံမဏိပူရအထိ ြမန္မာ့ တန္ခိုးအာဏာကို ြဖန္ႃက်က္ၸိုင္ခဲ့သည္။ ထိုႃေျကာင့္ ဗဒံုမင္း လက္ထက္အထိ ြမန္မာ တိုႃသည္ ယခုေခတ္ နယ္နိမိတ္အထိ က်ယ္ြပန္ႃေသာ လဴတ္လပ္သည့္ ၸိုင္ငံ ေတာ္ကို စိုးပိုင္ခဲ့ျကသည္။ မိမိအင္အား မိမိ၏ဂုဏ္သိကၛာ၊ မိမိၸိုင္ငံ ၏အခ်ၯပ္ အြခာအာဏာ ပိုင္ဆိုင္မှကို ြပသ၍ ရပ္တည္ၸိုင္ခဲ့သည္။ မျကာမီ တဴင္ပင္ လဴတ္လပ္၍ အခ်ၯပ္အြခာ အာဏာ ပိုင္ဆိုင္ေသာ ြမန္မာတိုႃ၏ ရပ္တည္မှသည္ နယ္ခ်ဲႄ ၼဗိတိသၿၸွင့္ ထိပ္တိုက္ ေတဴႄဆံုရေတာ့သည္။

                ၼဗိတိသၿတိုႃသည္ အေျကာင္းႆွာ၍ ြမန္မာၸိုင္ငံကို က်ၰးေက်ာ္စစ္သံုးစစ္ဆင္ၸဴဲ၍ ၁၈၈၆ခုၸွစ္၊ ဇန္န၀ၭရီလ ၁ ရက္ေနႃတဴင္ ြမန္မာတစ္ၸိုင္ငံလံုး ၼဗိတိသၿအင္ပၭယာ အတဴင္းသိုႃ သဴတ္သဴင္းခဲ့သည္။